Từ trong Thái cực quyền thấy đạo xử thế

Nguyên tác: 从太极拳中看到的处世之道

Biên dịch: Mr. Nguyễn Hoàng Quân

Thái cực quyền là một loại quyền thuật truyền thống của Trung Hoa, phát triển đến nay được mọi người yêu thích. Thái cực không chỉ cường thân kiện thể, phòng thân tự vệ, mà đối với người tu dưỡng còn có giá trị cực lớn. (Lời bình của người biên tập).

Từ trong Thái cực quyền thấy đạo xử thế

Trung Hoa là đất nước có lịch sử văn minh lâu đời, từ xưa đến nay đều trọng thị lễ nghi, chú trọng đạo đức, sùng thượng lấy nhân đạo xử thế. Thái cực quyền là tinh tủy của văn hóa Trung Hoa, nó không chỉ có công dụng độc đáo trong cường thân kiện thể, khiếp bệnh diên niên và kháng bạo phòng thân, mà còn có tác dụng rất lớn trong tu tâm dưỡng tính và xử thế… Đặc biệt, Thái cực quyền quyền lý được ứng dụng rộng rãi trong sinh hoạt và công việc thường ngày. Thái cực quyền danh gia Trần Phát Khoa từng nói: “Đạo làm người, lấy trung thực làm chủ; phép xử thế, lấy khiêm hòa làm chủ. Không trung thực thì không tín dụng; không khiêm hư thì không tiến bộ; không hòa khí thì không có bằng hữu”.

Nhất, vi nhân chi đạo – đạo làm người: Trung chính an thư, bất thiên bất ỷ.

Luyện tập Thái cực quyền yêu cầu “lập thân trung chính”, “động tác an thư”, “vô hữu thiên ỷ”, “chi xanh bát diện”, “thượng hạ tương tùy”, khiến các bộ phận của thân thể đạt được hoàn chỉnh như một. Đạo làm người cũng là như vậy, tất cần lấy trung chính làm gốc. Không được mất đạo trung dung, chỉ có duy trì nguyên tắc không thiên lệch, không dựa dẫm (bất thiên bất ỷ),  mới có thể sống bình yên, nhẹ nhàng. Tâm bình khí tĩnh, thì những việc tầm thường không làm thân tâm phiền nhiễu. Mỗi con người cần có nhân cách, nhân phẩm độc lập, không bị khó khăn hay áp lực ngăn trở, cũng không khom lưng uốn gối,  cúi đầu trước quyền quý. Dân tộc Trung hoa xưa nay tôn sùng khí tiết kiên trung, bao nhiêu chí sĩ yêu nước, không kiêu ngạo, thản nhiên trong sáng, thành những gương sáng cho hậu nhân. Do đó, chúng ta cần giữ vững niềm tin, bồi dưỡng gốc rễ, thành người “trung chính an thư”, “bất thiên bất ỷ”. Leo trèo luồn cúi, mượn gió bẻ măng, có chỗ thiên ỷ, cuối cùng sẽ tự ngã. “Thiên hành kiện, quân tử dĩ tự cường bất tức; địa thế khôn, quân tử dĩ hậu đức tái vật”. Đạo làm người giống như luyện Thái cực quyền, tuân theo quyền lý, nhân nghĩa làm gốc, hòa mà bất lưu, định năng chính trực vô khi, an lập tại thế.

Nhị, đạo xử thế: Khinh linh viên hoạt, cương nhu tương tế.

Luyện tập Thái cực quyền yêu cầu động tác khinh linh viên hoạt, khởi lạc, toàn chuyển, vận hóa đều từ trong hình tròn, lại yêu cầu cương nhu tương tế, súc phát hỗ biến, khí trầm đan điền, âm dương tịnh dụng. Đãi nhân tiếp vật cũng cần tuân theo lý này, vô tham vô vọng, tùy cơ ứng biến, viên chuyển tự như, khoát nhiên quán thông; nhu trung ngụ cương, tùy khuất tựu thân, khinh trầm kiêm bị, bất đâu bất đỉnh, khuất trung cầu trực. Một người vô luận tại gia đình hoặc trong xã hội, đều cần tự mình giữ nghiêm kỷ luật, khoan dung đãi nhân; xử sự cần viên thông, khinh linh tiêu sái, cương nhu tương tế. Thái cực quyền trọng thị dĩ khinh chế trọng, hậu phát tiên chế; dẫn kình lạc không, tá lực đả lực. Ra đời nếu không như vậy, thì sẽ trở ngại. Đối xử với người khác cần thượng võ sùng đức, thuần hậu xử thế, khoan dung tha nhân. Nghệ thuật lãnh đạo, giao lưu học vấn, nguyên tắc tự lập không rời “khinh linh viên hoạt”, “cương nhu tương tế”.

Tam, lập thân chi đạo: Vô quá bất cập, tự nhiên nhi nhiên.

Luyện tập Thái cực quyền yêu cầu “vô quá bất cập”, “tự nhiên nhi nhiên”, “hữu vô gian nhất phiến thần hành”. Đạo lập thân xử thế cũng cần như vậy. Cần tăng cường tu dưỡng tâm tính, vạn sự có mức độ, không được quá, cũng không được bất cập. Cần nắm vững phân thốn, mức độ phù hợp, mới có thể đạt được thiên nhân hợp nhất. Tức thông qua chủ quan thuận ứng khách quan, tính năng động chủ quan kết hợp với quy luật khách quan, cầu đắc thiên – nhân, ngoại – nội thống nhất hài hòa, khiến cho hành vi phù hợp với thiên đạo, phản phác quy chân. Phản bản hoàn nguyên, vô quá bất cập, hợp với quy luật tự nhiên, thuận theo tự nhiên. Đó chính là “hình vô hình, ý vô ý, vô ý chi trung thị chân ý”. Đời người nếu có thể thực hiện bình tịnh vô cực, công thành danh toại thân thối, đại trí nhược ngu, đại xảo tự chuyết, đạt tới cảnh giới này, tất có thể siêu phàm thoát tục, tìm được chân chính tự ngã.

Tứ, thành công chi đạo; liên miên bất đoạn, khoái mạn tương gian.

Luyện tập Thái cực quyền yêu cầu “liên miên bất đoạn, thao thao bất tuyệt kình đoạn ý liên”, như hành vân lưu thủy”. Học quyền cần kiên trì, có nghị lực, luyện quyền như nghịch thủy hành chu – đẩy thuyền ngược dòng nước, bất tiến tắc thối. Tất cần khiêm hư hảo học, cung kính đãi nhân, tôn sư ái hữu, bất khả cuồng mãn. Xưa nay, dù học văn hay tập võ, phàm là người có thể đạt được thành tựu lớn, đều là dựa vào nghị lực ngoan cường của bản thân, kiên trì không ngừng, cần mẫn phấn nỗ lực. Ngoài ra, trên con đường tới thành công, còn cần “khoái mạn tương gian”, tiến thối thích thời, hữu độ, chú ý dục tốc tắc bất đạt. Sự phấn đấu của con người tất có gian khó và thất bại, nhưng trong nghịch cảnh, lý tưởng và niềm tin không được động dao, cần có tín tâm mạnh mẽ. Trong điều kiện bất lợi, biến nhanh thành chậm, kịp thời phản tỉnh tổng kết, điều chỉnh đường lối, trong biến cố cầu sinh tồn. Luôn luôn không mất bản tâm, tinh tâm súc nhuệ, có kế hoạch và trình tự tiếp tục sự nghiệp, nhất định sẽ đạt đến bến bờ thành công.

Do đó, đạo xử thế tất cần tẩy tâm địch lự, tu thân dưỡng tính, trung chính an thư, chế nộ sướng hoài… , phù hợp với quyền lý của Thái cực quyền. Bởi vì mỗi người đều là Thái cực, nhưng dụng công hay không dụng công, miễn là có thể bền bỉ lâu dài, diệu lý dần dần sẽ tự nhiên thông.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *