Thái cực quyền và thiền

Nguồn: http://www.sohu.com/a/283790238_229410

Biên dịch: Mr. Nguyễn hoàng Quân

Nhất, từ tâm pháp:

“Thiền” là gì? Mọi người đều biết: “Trực chỉ nhân tâm, kiến tính thành phật” hoặc: “Bất lập văn tự, dĩ tâm truyền tâm”. Pháp Dung thiền sư nói: “Bách thiên pháp môn, đồng quy phương thốn, hà sa diệu đức, tổng tại tâm nguyên”. Quyền luận viết: “Đả quyền tâm thị chủ”. Nên những câu như “Tâm vi lệnh, khí vi kỳ”, “Dĩ tâm hành khí, dĩ khí vận thân”, “Ý khí quân lai, cốt nhục thần”, “Thử toàn tại dụng ý, bất thị dụng kình” – đã chỉ rõ: Tâm ý là chủ, mà khí hay kình… chỉ là phụ mà thôi.

Nhị, từ ý của chữ nghĩa:

“Thái cực giả, vô cực nhi sinh”. “Vô cực” là khi tịch nhiên bất động. Thái cực quyền  ngũ tự quyết viết: “Tâm tịnh”, “Thần tụ”. Nay theo nghĩa của chữ “Thiền” tra cứu căn nguyên. “Thiền”, thiền na – dịch ý là “Tịnh lự”. Cũng tức tá lực của chính tư duy, theo phương pháp tịch tịnh, chuyên chú nhất cảnh (một đối hướng), để khai phát trí tuệ, khư trừ vong niệm, phiền não.  Dịch hệ từ thượng: “Dịch vô tư dã, vô vi dã. Tịch nhiên bất động, cảm nhi toại thông, thiên hạ chi cố dã. Phi thiên hạ chi chí thần, kỳ thục năng dữ vu thử”. Dĩ ký tư, vô vi, vi thị thiên địa chi bản nhiên, tất chí thành giả, nãi năng cảm thông.  Lão Tử chương 16: “Trí hư cực, thủ tịnh đốc”. Hư tịnh mới có thể bảo trì không linh, mẫn trừ thành kiến, tâm cơ, tư dục… để súc tích năng lượng, khai phát tiềm năng. Thiền vốn là gọi chung của mọi tu định, là tu của phàm phu, ngoại đạo, tiểu thừa, đại thừa. Chỗ Thiền tông chuyên hữu là việc sau. Lấy lý của thiền đại thừa, thông với lý của Thái cực quyền. Tuệ Hải hòa thượng “đáp tăng vấn” viết: ” Nho Đạo Thích tam giáo đồng dị như hà?” sư đáp: ” Đại lượng giả dụng chi tức đồng, tiểu cơ giả chấp chi tức dị. Tổng tòng nhất tính thượng khởi dụng, cơ kiến sai biệt thành tam. Mê ngộ do nhân, bất tại giáo chi đồng dị”. Xưa có câu: “Viên nhân quan pháp, vô pháp bất viên”. Ngô phi viên nhân, nãi tá tha sơn chi thạch dĩ công thác nhĩ. Đức Sơn Tuyên Giám thiền sư: “Đạo đắc dã tam thập bổng, đạo bất đắc dã tam thập bổng”. Nay xin chịu tam thập bổng.

Tam, từ đặc tính của Thiền tông:

Thiền giả, giáo ngoại biệt truyền, bất lập văn tự, trực chỉ nhân tâm.  Đại phạn thiên vương vấn Phật quyết nghi kinh quyển tam: “Thế tôn tại linh sơn hội thượng, niêm hoa thị chúng, chúng giai mặc nhiên. Duy hữu Già Diệp phá nhan vi tiếu. Thế tôn viết: ngô hữu chính pháp nhãn tàng, niết bàn diệu tâm, thực tướng vô tướng, vi diệu pháp môn, bất lập văn tự, giáo ngoại biệt truyền, phó chúc ma ha Già Diệp”. Ngô lão sư Thái cực quyền thôi thủ khiếu chính : “Y quyết tầm lý”. Dẫn giải: “Quyết là do tiền nhân lưu lại. Dựa vào lý tìm pháp là chính. Pháp có nguyên đầu, lý cũng có. Chân lý là nguyên đầu của pháp, chân pháp là lạc thực của lý. Lý không thể thay đổi, mà pháp có thể thay đổi”. Chính pháp của Thái cực quyền nhãn tàng là gì? Đó là “quyết” . Trịnh sư gia thuyết: ” Yếu quyết của Thái cực quyền, nếu không nói ra, thì 10 đời cũng không biết”. Tôi học mấy chục năm Thái cực quyền, sau khi tiến nhập sư môn, vượt qua chút rào cản, mới biết lý ấy không dễ. Gọi là “Hành gia nhất điểm quyết, thiên kim bất dĩ dịch” – là ý ấy. Đó chính là “Chính pháp nhãn tàng” của Thái cực quyền. Tiếp theo, Thái cực quyền khác với các môn quyền thuật khác. Thái cực quyền bất dụng các kĩ xảo đả, suất, nã… như các môn quyền thuật, không ngoài giảng cầu khoái, xảo, ngoan, chuẩn. Đó chính là “Giáo ngoại biệt truyền” của quyền thuật. Ngô sư thuyết: “Thường nhân đa số là đọc quyết tưởng pháp, mà không biết lấy quyết để hiểu lý, lại lấy lý cầu pháp”. “Quyết”, trên đã nói: “Chính pháp nhãn tàng” của Thái cực quyền. “Pháp”, là “Vi diệu pháp môn”. “Lý” của “Niết bàn diệu tâm”, là “Thực tướng vô tướng” – thực tướng chỉ bản tướng của chư pháp, vốn là “Vô tướng nhi vô bất tướng”. Nói cách khác, là thể lý của chư pháp, là “vô tại vô bất tại”. “Thái cực”, căn cứ vào Chu chú: “Thái cực, lý dã”. “Thái cực vô hồ bất tại, vật vật giai cụ”. Lại viết: “Vô cực nhi thái cực, chính sở vị vô thử hình trạng, nhi hữu thử đạo lý nhĩ”. “Thái giả, đại vô dĩ gia chi xưng”. “Vạn vật thống thể nhất thái cực dã, phân nhi ngôn chi, nhất vật các cụ nhất thái cực dã”. Nên  Thái cực quyền đồ giải viết: “Quyền tuy tiểu kỹ, giai bản thái cực chính lý”. “Hồn thân thượng hạ thị thái cực”. Có thể thấy mỗi động tác của Thái cực quyền, đều có lý này; lý này cực trí, thì tại “Vô hình vô tượng”. Cùng bản thể với lý của Thiền tông “Thực tướng vô tướng”. Thử đối chiếu không tương cận sao. Ngô sư lại thuyết: ” nghiên cứu thôi thủ của Thái cực quyền, trước tiên cần có phương hướng của lý, có phương hướng của lý ấy rồi, sẽ không tại kỹ xảo nhiều ít, mà là nắm vững nghệ lý”. Nếu không nắm vững phương hướng của lý, thì đầu đuôi khác nhau. Không chỉ là bạch luyện, còn có hại mà vô ích.

Tứ, hữu quan lý ngộ và sự tu:

“Lý ngộ”, là chỉ việc lĩnh ngộ đối với thiền; “sự tu”, là chỉ công phu tu thiền. Nên có “lý ngộ”, có “sự tu”; do lý sự viên dung nên có “chứng ngộ”. “Lý ngộ”, chỉ là giải ngộ về lý mà thôi. “Chứng ngộ” là phối hợp nhất trí của lý ngộ và sự tu. Nó cần rèn luyện không ngừng mới thành. Nên “lý ngộ” chưa phải là “chứng ngộ”, nhưng nó là điều kiện tiên quyết của “chứng ngộ”. Nói cách khác, có “chứng ngộ”, thì trước đó có “lý ngộ”. Cần chú ý, rất nhiều người nhầm “lý ngộ” thành “chứng ngộ”. Nay theo quan hệ của “lý ngộ” và “sự tu”, phân thành mấy loại:

(nhất) tiệm tu đốn ngộ: “Tiên nhân tiệm tu công thành nhi khoát nhiên đốn ngộ”: “Do như phạt mộc, phiến phiến tiệm chước, nhất thời đốn đáo”. Lại như: “Viễn nghệ đô thành, bộ bộ tiệm hành, nhất nhật đốn đáo”. Nói về Thái cực quyền: Dựa “Pháp” mà luyện, tích lũy tháng ngày, có thể từ “quyết” đắc “Khiếu”, cuối cùng có thể có ngày “chứng ngộ” kỳ lý – gọi là “Đốn ngộ ” .

(nhị) đốn tu tiệm ngộ: “Nhân đốn tu nhi tiệm ngộ”: “Như nhân học xạ, đốn giả tiễn tiễn trực chú ý tại trung đích, tiệm giả nhật cửu phương thủy tiệm thân tiệm trung”. Nói về Thái cực quyền: Đầu tiên không hiểu gì, chỉ biết tập luyện theo lời thầy, không mất phương hướng. Ban đầu không hiểu “lý”, khó suy luận, cũng không thể thâm nhập vào trong. Nhưng chỉ cần ngày ngày luyện tập, nghiền ngẫm đều đặn, tự có thể tiệm ngộ kỳ lý.

(tam) tiệm tu tiệm ngộ: “Như đăng cửu tầng, túc lữ tiệm cao, sở kiến tiệm viễn. Cố hữu nhân viết: “dục cùng thiên lý lộ, canh thượng nhất tầng lâu”. Về Thái cực quyền, theo “Pháp ” tiệm tu, ngày ngày tu chính, tiến bộ mỗi ngày. Lâu dài, hiểu được quyền lý, có thể từ nông vào sâu, từ ngoại hình vào nội hàm, càng ngộ càng thấu. Là pháp tuần tự tiệm tiến.

(tứ) đốn ngộ tiệm tu: “Tiên thuyết đốn ngộ, phương khả tiệm tu” : “Ước đoạn chướng thuyết: Như nhật đốn xuất, sương lộ tiệm tiêu. Ước thành đức thuyết: Như hài tử sinh, tức đốn cụ tứ chi, lục căn. Trường tức tiệm thành chí khí công nghiệp”. “Cố hoa nghiêm thuyết: 『 sơ phát tâm tức thành chính giác. 』 nhược vị ngộ nhi tu, tu phi chân tu dã. ” — thử tiên tựu giải ngộ ngôn, thứ y lý nhi tiệm tu chi. Sở vị “Lý khả đốn ngộ, sự tu tiệm tu ” thị dã. Như: Qui sơn linh hựu thiền sư đáp tăng vấn: “Đốn ngộ chi nhân canh hữu tu phủ? ” “Sơ tâm tuy tòng duyên đắc, nhất niệm đốn ngộ tự lý, do hữu vô thủy khoáng kiếp tập khí vị năng đốn tịnh; tu giáo cừ tịnh trừ hiện nghiệp lưu thức, tức thị tu dã… . Tòng văn nhập lý, văn lý thâm diệu, tâm tự viên minh. “

Nói về Thái cực quyền: Nếu trước tiên có thể ngộ “lý”, từ lý đắc “quyết”, tiến tới đắc “khiếu”, nếu tập luyện như vậy, tuy bất trung bất viễn. Nhưng do thói quen cũ khó cải, dù sớm tối luyện, cần thời gian mài dũa để thành tự. Vả lại, có thể từ “lý”, tư duy, niệm tư tmà tu học, nhằm chứng quyền lý. Tới đó tự có ngày “Văn lý thâm diệu, tâm tự viên minh”.

(ngũ) đốn ngộ đốn tu: “Thử thuyết thượng thượng trí căn tính nhạc dục câu thắng, nhất văn thiên ngộ đắc đại tổng trì. ” nhược nhất thính văn Thái cực quyền chi lý nhi tập chi, tức năng “y quyết tầm lý, y lý trảo pháp ” . Nhất nhật thiên lý, tiến bộ thần tốc. Thử đẳng căn khí, thiên bách vạn nhân nhi nhất nhĩ.

Tóm lại, trên đây là 05 cách học tập. Có thể tham khảo. Khi tôi học tập thời, quyền lý không thể không cầu, nhưng cần ứng cơ; cơ không được mất, nhưng không thể là quyền lý. Người xưa nói: “Khế lý bất khế cơ là bạch thuyết; khế cơ bất khế lý là ma thuyết”. Nên có thể lý ứng hợp với cơ, là nhất đại nghệ thuật trong học tập.

(Còn nữa)

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *